Đặc sản Rượt Tà Vạt nổi tiếng

Rượu Tà Vạt

Cây Tà Vạt mọc tập trung thành từng cụm ở các triền núi thấp, gần khe, hố... nơi đất có độ ẩm cao. Nhìn chung thân cây giống như cây dừa ở đồng bằng, rễ chùm, thân to, khoẻ, có nhiều đốt dày, bẹ lớn, lá thưa.

Theo già làng Đinh Lương (72 tuổi) là người dân tộc Cờ Tu thôn Phú Tíc huyện Hòa Vang trực thuộc thành phố Đà Nẵng, ông là nghệ nhân sản xuất ra món rượu Tà Vạt nổi tiếng này. Ông cho biết tên gọi của loài cây Tà Vạt này là do người đồng bào Cơ Tu đặt, người kinh gọi là cây Đoát.

Từ xưa, người dân dùng lá cây Tà Vạt để lợp nhà, lợp ngói. Tuy nhiên việc tìm kiếm loại cây này hết sức khó khan. Đầu tiên phải vào rừng chọn những cụm cây sống gần khe hố, những cây này phải đủ yêu cầu về chiều cao, mập mạp… Sau đó mới về để làm rượu

Sau khi phát dọn quanh các gốc Ta Vạt đã chọn, tuỳ theo cây cao thấp, người ta làm một cái thang bằng cây và dây rừng từ gốc lên đến các buồng trái. Tiến trình" sản xuất rượu Tà Vạt cũng không kém phần gian nan và đầy tính nghệ thuật. Thường thường, mỗi cây Tà Vạt cho bốn, năm buồng, nhưng chỉ chọn lấy "nước" có một buồng có trái vừa, thích hợp.

Mỗi lần đập khoảng một vài giờ. Sau 4 hoặc 5 lần đập, tiến hành cắt ngang cuống buồng trái. Sau đó dùng cọng cây môn nước giã dập và bịt ngay đầu mới cắt, bên ngoài bọc bằng lá rừng và buộc lại. Động tác này gọi là "nhử nước". Tuỳ theo cây, có thể nhử ba hoặc bốn lần mới ra nước, theo dõi khi thấy nơi mặt vết cắt, có nhỏ giọt nhanh, đều thì gạt bỏ lớp "chất nhử" và treo một cái can 10 lít để hứng. Có thể dùng ống nhựa, lồ ô, giang ... để dẫn nước vào can. Chất nước này, lúc vừa chảy ra thì hơi trong, thơm và ngọt. rất hấp dẫn với các côn trùng như kiến, ong... nên người ta phải bịt, che lại.

Để dung dịch này lên men, dùng vỏ cây chuồn (một loại cây chắc, nặng, có ròng màu đen), dần cho mềm rồi cho vào can rượu theo liều lượng thích hợp Tùy theo sở thích, phong tục của từng vùng mà người ta đưa vỏ loại cây chuồn này vào can theo lượng khác nhau, nhiều hay là ít. Muốn rượu có nồng độ cao hơn, vị đắng, thì cho vỏ chuồn nhiều và ngược lại. Khi rượu đã xúc tác tốt với men thì có màu đục, trắng. Trung bình - thời điểm rượu chảy nhiều nhất - mỗi ngày đêm cho ra từ 5 đến 10 lít rượu/1 cây. Cứ mỗi ngày, hai lần, sáng và chiều người ta đi lấy rươu . Theo thông thường, mỗi người được quản lý một cụm từ 5-10 cây Tà Vạt "Rượu Tà Vạt" cho rượu rất lâu, có thể đến hai, ba tháng mới hết. Càng về sau, cây càng hết chảy dần, trung bình mỗi cây Tà Vạt lấy được trên dưới 300 lít rượu. Tà Vạt ra hoa, có trái hầu như quanh năm, nên rượu tà vạt có thể " sản xuất" quanh năm.

Rượu Tà Vạt - một loại rượu thơm ngon, độc đáo, đậm đà bản sắc văn hoá của đồng bào dân tộc CơTu, một loại rượu "truyền thống" không thể thiếu được trong gia đình, lễ hội... Người dân khắp Đà Nẵng thường uống loại rượu này mỗi dịp tết đến xuân về.